Yapay zeka yardımcı olacak, 100 yıllık ortak “Türk” rüyası

Türk dünyasını heyecanlandıran “ortak dil projesi” için harekete geçiliyor. Geçtiğimiz günlerde Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev, Azerbaycan’ın Şuşa kentinde düzenlenen “Türk Devletleri Örgütü Devlet Başkanları …

Türk dünyasını heyecanlandıran “ortak dil projesi” için harekete geçiliyor. Geçtiğimiz günlerde Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev, Azerbaycan’ın Şuşa kentinde düzenlenen “Türk Devletleri Örgütü Devlet Başkanları Gayrıresmi Zirvesi”nde yaptığı konuşmada yapay zeka kullanılarak “Büyük Türk Dili Modeli” önerisini sundu. Tokayev konuşmasında ayrıca yapay zeka ve uydu sistemleri gibi ileri teknolojiler sayesinde Türk dünyasında ortak bir dil ve alfabe yaratılabileceğine dikkat çekti. Zirvede gündeme gelen yapay zeka ile “Büyük Türk Dili Modeli” geliştirme projesinin anlamı merak uyandırdı.

Ortak Türk alfabesi için kurulan komisyon çalışmalarını sürdürüyor.

TÜRKÇE OLMADAN MÜMKÜN DEĞİL

Türkolog Prof. Dr. Özkul Çobanoğlu, yapay zeka kullanılarak ortak bir Türk dili ve alfabesinin geliştirilmesinin mümkün olabileceğini belirterek, “Yapay zeka ile, TTürkçe dilini geliştirmek için; Türk lehçeleri ve Türk şiveleri arasında kelime bazında herkesin kolayca anlayabileceği yapılar oluşturulabilir. İnternet ortamında anında dilden dile çeviri yapan teknolojiler hayatımızdadır. “Muhtemelen Kazak Cumhurbaşkanı Tokayev de benzer programlar öneriyor. Elbette Türkçe, dünya hakimiyetine giden yolda biz olmadan kullanılamaz. Açıkçası, böyle bir önerinin yapılmış olmasından çok mutluyum,” dedi.

1992 YILINDA GÜNDEME GELDİ

İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi öğretim üyesi Prof. Dr. Hayati Develi, SSCB’nin dağılmasının ardından Türk halklarının birbirine daha da yakınlaştığını belirterek, “1992’de Marmara Üniversitesi’nde bir kongre düzenlendi ve ortak alfabe ilan edildi. Eski Sovyet toplumunda yer alan bilim insanları da buna imza attı. Söz konusu alfabe önerisi, bugün kullandığımız alfabenin 4 yeni işaretle geliştirilmiş haliydi. Sonraki süreçte bazı Türk devletleri Latin alfabesine geçti. Ancak bu sempozyumda kabul edilen alfabenin tamamını kullanmadılar, kendi ihtiyaçlarına göre değiştirilmiş bir alfabeyi kullandılar.”

YÜRÜRLÜĞE GİREBİLİR

“Azerbaycan, Türkmenistan ve Özbekistan Latin alfabesine geçti. Son olarak Kazakistan alfabe konusunda önemli bir adım attı. Türk dünyasında şu anda ortak bir alfabe kullanılmasa da dilek ve önerileriniz önemlidir. Belki 100 yıl sonra ortak bir alfabe kullanacağız. Siyasi ve ekonomik ilişkiler geliştikçe bu yeni alfabeye bazı revizyonlar yapılacak. “Yakın gelecekte tüm Türk halklarının kullandığı tek bir alfabe sistemi yürürlüğe girebilir. Türkiye’deki dil devrimi deneyimi Türk halkları için önemli bir örnektir.”

Yapay zeka yardımcı olacak, 100 yıllık ortak
Kazakistan, 29’u Türkçe olmak üzere 31 harften oluşan bir alfabe geliştirdi.

DİL FARKLILIKLARI ORTADAN KALDIRILACAK

Teknoloji Uzmanı Tanol Türkoğlu da “Büyük Türkçe Dil Modeli” geliştirmenin GPT benzeri bir yapay zeka geliştirmek anlamına geldiğini belirterek, “En önemli fark, bu yapay zekanın sadece Türkçe içeriklerle beslenerek geliştirilecek olması. Ancak burada Türkçe dediğimizde, Türkçe kökenli tüm lehçeleri ve şiveleri kastettiğimiz doğaldır. Dolayısıyla bugün Türk Cumhuriyetleri olarak adlandırdığımız şey, Balkanlardan başlayarak Türkiye-Azerbaycan üzerinden Çin’e kadar uzanan bölgede konuşulan tüm Türk lehçeleridir. Yapay zeka teknolojisi “Bütün bu dilleri kapsayacak çalışmalara çok ciddi katkılar sağlayabilir. Bu özellikle dil farklılıklarından kaynaklanan dijital uçurumun kapatılmasına yardımcı olacaktır. Türk dillerine dayalı bir yapay zekanın geliştirilmesi, bu dil ailesinde bilimden sanata, ticaretten günlük hayata kadar her alanda yapay zekanın kullanımını hızlandıracaktır” dedi.

[email protected]

Kaynak: Web Özel